BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VỤ GIÁO DỤC TRUNG HỌC DỰ ÁN GD THCS VÙNG KHÓ KHĂN NHẤT

NGUYỄN VĂN NGHIỆP (Chủ biên) - ĐÀO VĂN TOÀN








PHƯƠNG PHÁP
"BÀN TAY NẶN BỘT" TRONG DẠY HỌC MÔN VẬT LÍ CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ













HÀ NỘI 2011
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU 4
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU VỀ LỊCH SỬ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA PHƯƠNG PHÁP "BÀN TAY NẶN BỘT" 6
1.1. Khái quát về phương pháp “Bàn tay nặn bột” 6
1.2. Sự ra đời và phát triển của phương pháp BTNB ở Pháp 6
1.3. Giáo sư Georger Charpak - Người khai sinh phương pháp BTNB 8
1.4. Phương pháp BTNB trên thế giới 11
1.5. Phương pháp BTNB tại Việt Nam 12
CHƯƠNG 2. LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHƯƠNG PHÁP "BÀN TAY NẶN BỘT" 16
2.1. Cơ sở khoa học của phương pháp BTNB 16
2.2. Các nguyên tắc cơ bản của phương pháp BTNB 32
2.3. Tiến trình hoạt động dạy học theo phương pháp BTNB 34
2.4. Mối quan hệ giữa phương pháp BTNB với các phương pháp dạy học khác 39
CHƯƠNG 3. CÁC KỸ THUẬT DẠY HỌC VÀ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG CHO HỌC SINH TRONG PHƯƠNG PHÁP "BÀN TAY NẶN BỘT" 43
3.1. Tổ chức lớp học 43
3.2. Giúp HS bộc lộ quan niệm ban đầu 44
3.3. Kỹ thuật tổ chức hoạt động thảo luận cho HS 47
3.4. Kỹ thuật tổ chức hoạt động nhóm trong phương pháp BTNB 50
3.5. Kỹ thuật đặt câu hỏi của GV 52
3.6. Rèn luyện ngôn ngữ cho HS thông qua dạy học theo phương pháp BTNB 54
3.7. Kĩ thuật chọn ý tưởng, nhóm ý tưởng của HS 58
3.8. Hướng dẫn HS đề xuất thí nghiệm tìm tòi - nghiên cứu hay phương án tìm câu trả lời 59
3.9. Hướng dẫn HS sử dụng vở thực hành 61
3.10. Hướng dẫn HS phân tích thông tin, hiện tượng quan sát được khi nghiên cứu để đưa ra kết luận 67
3.11. So sánh, đối chiếu kết quả thu nhận được với kiến thức khoa học 67
3.12. Đánh giá HS trong dạy học theo phương pháp BTNB 68
CHƯƠNG 4. VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP "BÀN TAY NẶN BỘT" TRONG DẠY HỌC MÔM VẬT LÍ CẤP TRUNG HỌC CƠ SỞ VIỆT NAM 69
4.1. Những thuận lợi và khó khăn khi sử dụng phương pháp BTNB tại Việt Nam 69
4.2. Lựa chọn chủ đề dạy học theo phương pháp BTNB 72
4.3. Lựa chọn và sử dụng thiết bị dạy học trong phương pháp BTNB 73
4.4. Tổ chức hoạt động quan sát và thí nghiệm trong phương pháp BTNB 76
CHƯƠNG 5. GIỚI THIỆU MỘT SỐ BÀI HỌC VẬT LÍ TRUNG HỌC CƠ SỞ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP "BÀN TAY NẶN BỘT" 82
BÀI 1: ĐO THỂ TÍCH CỦA MỘT VẬT RẮN KHÔNG THẤM NƯỚC 82
BÀI 2: KHỐI LƯỢNG RIÊNG. TRỌNG LƯỢNG RIÊNG 85
BÀI 3: SỰ  NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT RẮN 87
BÀI 4: SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT LỎNG. NGUYÊN TẮC CỦA NHIỆT KẾ. 90
BÀI 5: SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CHẤT KHÍ 94
BÀI 6: SỰ BAY HƠI 97
BÀI 7: CHẤT DẪN  ĐIỆN- CHẤT CÁCH ĐIỆN 101
BÀI 8: TỐC ĐỘ 103
BÀI 9: CHUYỂN ĐỘNG ĐỂU - CHUYỂN ĐỘNG KHÔNG ĐỀU 105
BÀI 10: SỰ CÂN BẰNG LỰC - QUÁN TÍNH 107
BÀI 11: LỰC MA SÁT 109
BÀI 12: LỰC ĐẨY ÁC SI MÉT VÀ SỰ NỔI 112
BÀI 13: ÁP SUẤT 116
BÀI 14: ÁP SUẤT CHẤT LỎNG - BÌNH THÔNG NHAU 118
BÀI 15: NHIỆT NĂNG 123
BÀI 16: TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN. TỪ TRƯỜNG. TỪ PHỔ. ĐƯỜNG SỨC TỪ 125
BÀI 17: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA 128
BÀI 18: HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ ĐIỀU KIỆN XUẤT HIỆN DÒNG ĐIỆN CẢM ỨNG 130
TÀI LIỆU THAM KHẢO 134

LỜI NÓI ĐẦU

Trong những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo luôn quan tâm đến việc đổi mới phương pháp dạy học, nhiều Dự án - Chương trình phát triển giáo dục của Bộ đã khai thác các kĩ thuật dạy học tích cực, những phương pháp dạy học tiên tiến, hiện đại và triển khai tập huấn cho đội ngũ GV cốt cán trong cả nước